Muỗi năn

Thời tiết vụ ĐX 11 – 12 diễn biến tương đối phức tạp, trời lạnh, âm u, sáng sớm có sương nhiều, rải rác có mưa rào kéo dài trong nhiều ngày, đây là điều kiện thuận lợi cho các đối tượng dịch hại cây trồng phát sinh phát triển nhưng là điều kiện không thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng và phát triển.
Do đó, trong thời gian nghỉ Tết bà con nông dân nên chú ý theo dõi các đối tượng dịch hại để phòng trừ kịp thời, đồng thời chăm sóc bón phân đúng thời kỳ và bón cân đối hợp lý giữa các loại phân (đặc biệt là phân kali – tro bếp) để giúp cây sinh trưởng khỏe chống chịu được sâu bệnh và điều kiện thời tiết bất lợi.
Trong giai đoạn trước, trong và sau tết Nguyên đán là thời điểm xuất hiện nhiều đối tượng sâu bệnh hại nghiêm trọng có thể ảnh hưởng lớn đến năng suất.

1. CÂY LÚA

Lúa Đông Xuân được gieo sạ trà sớm từ 20/11/2011 – 14/12/2011 với diện tích 1.616 ha. Trà 2 gieo sạ từ ngày 15/12/2011 đến ngày 10/01/2012 theo lịch thời vụ của Sở NN-PTNT, lúa được gieo sạ trong thời điểm thời tiết âm u, lạnh, tối có mưa rào nhẹ rải rác nên cây lúa sinh trưởng chậm, một số diện tích vùng trũng bị ngập úng ảnh hưởng đến sức sống cũng như khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện khí hậu thời tiết của cây lúa. 

Hiện nay lúa ĐX đại trà đang trong giai đoạn mạ - đẻ nhánh. Thời tiết giai đoạn sắp tết do chịu ảnh hưởng của đợt không khí lạnh kéo dài nên có khả năng trời sẽ âm u ít nắng, lạnh, đêm và sáng sớm có sương làm phần nào ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây lúa. Thời kỳ trước và sau tết nguyên đán, từ 18/01 – 28/01 (25/12 - 6/01 âm lịch), lúa đại trà đang trong giai đoạn bắt đầu đẻ nhánh – đẻ nhánh rộ. Đây là giai đoạn xung yếu của cây lúa đồng thời điều kiện thời tiết cũng thích hợp cho nhiều loại dịch hại phát sinh gây hại.

1.1. Sâu năn

Theo số liệu điều tra dự tính dự báo thì dự kiến thời gian tới sẽ có lứa muỗi năn ra rộ vào thời điểm từ cuối tháng 1 đến đầu tháng 2 và có thể kéo dài đến trung tuần tháng 2. Lứa muỗi này sẽ gây hại trên dảnh vô hiệu của lúa đại trà và lúa đẻ nhánh của những trà lúa sạ muộn sau 10/1/2011 hoặc sạ lại do ngập úng.

Sâu năn thường phát sinh ở những chân ruộng thừa đạm, sạ dày, trong  điều kiện nhiệt độ thấp và ẩm độ cao, đặc biệt ở các khu ruộng ven rừng như: Đồng trong Hòa Tân Tây, Hòa Thịnh, Hòa Mỹ Tây (Tây Hòa), Đồng trong Hòa Tân Đông, Hòa Xuân Tây (Đông Hòa), Hòa Quang, Hòa Định Tây (Phú Hòa)… Sâu năn không gây thiệt hại cho dảnh hữu hiệu khi lúa lớn hơn 35 ngày tuổi.

Đề nghị các địa phương theo dõi chặt chẽ các lứa muỗi năn vào đèn để có biện pháp đối phó kịp thời. Cần quan tâm các trà  lúa nhỏ hơn 35 ngày tuổi, nếu lứa muỗi năn ra rộ trùng với các trà lúa này có thể sử dụng một số thuốc hóa học như: Thuốc rải: Padan 4G, Diazan 10H, Kayazinon 10G, Regent 0,3 G, Marshal 5G. Thuốc phun: Padan 95 SP,  Diazan 60EC, Marshal 200 SC.

Riêng các trà lúa hơn 35 ngày có thể bị cọng hành nhưng chỉ trên dảnh vô hiệu nên không đáng ngại. Các địa phương cần theo khuyến cáo của Trạm BVTV, tránh phun thuốc tràn lan dễ gây bộc phát sâu hại (sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu…) về sau.

1.2. Bệnh Đạo ôn

Hiện nay, qua công tác điều tra ghi nhận chưa có triệu chứng bệnh đạo ôn xuất hiện. Tuy nhiên, theo qui luật đến giữa tháng 2, khi lúa đang giai đoạn đẻ nhánh rộ - cuối đẻ sẽ có một đợt bệnh Đạo ôn lá gây hại. Thời tiết lúc này có nhiệt độ thấp và ẩm độ cao, lúa đã che phủ tán lá và trùng vào thời điểm ND bón phân đón đòng. Những điều kiện này có thể làm bệnh phát triển mạnh. Nếu không phòng trị đạo ôn lá triệt để, bệnh sẽ tấn công trên cổ lá, cổ bông gây hiện tượng gãy cổ bông, làm hạt lúa lép lửng, ảnh hưởng đến năng suất

Do đó, với điều kiện thời tiết lạnh trong thời gian qua làm cây lúa sinh trưởng và phát triển chậm nên Nông dân thường tăng thêm phân, đặc biệt là Urê là điều kiện thuận lợi cho bệnh đạo ôn phát sinh mạnh ở giai đoạn sau. Đề nghị các địa phương tăng cường công tác điều tra phát hiện, chú trọng trên các giống nhiễm bệnh như: IR 17494, D98-17, ĐV108, OM 3536, OM 1490, ML202,... hầu hết các giống đang gieo sạ đều ghi nhận có bị Đạo ôn tùy theo điều kiện canh tác. Do đó tích cực chăm sóc, làm cỏ, bón cân đối NPK sẽ làm hạn chế bệnh. Khi bệnh phát sinh cần dừng việc bón phân (đặc biệt là phân có chứa đạm), cần thiết nên bón theo bảng so màu lá lúa, nếu bệnh nặng nên dùng các thuốc đặc trị như: Filia, Beam, Rabcide, Fuan, Trizole…

1.3. Rầy nâu – rầy lưng trắng

 Hiện nay, các bẫy đèn đều ghi nhận có rầy nâu và rầy lưng trắng vào đèn với số lượng tương đối lớn. Các giống lúa ghi nhận nhiễm rầy hiện nay là BĐ250, BĐ 258, HĐB6, OM2695-2, D 98-17, ĐV108,… Thời điểm trước tết lúa giai đoạn đẻ nhánh – đẻ nhánh rộ, lúc này rây nâu và rầy lưng trắng sẽ xuất hiện ở mật độ  thấp, do đó đề nghị các địa phương phải hết sức bình tĩnh trước sự xuất hiện của Rầy nâu và rầy lưng trắng.

Cần thực hiện theo IPM và chương trình “Ba giảm ba tăng” để quản lý Rầy nâu – rầy lưng trắng. Không được phun thuốc khi mật số rầy còn thấp vì dễ gây hiện tượng bộc phát rầy ở giai đoạn cuối vụ. Trong điều kiện rầy nâu, rầy lưng trắng phát sinh gây hại mạnh, các địa phương cần tổ chức điều tra khoanh vùng ổ dịch và huy động lực lượng phun trừ khi cần thiết. Các loại thuốc đã được khảo nghiệm có hiệu quả trừ Rầy cao:

- Hoạt chất chống lột xác Buprofezin: Applaud, Penalty, Difluent,…

- Hoạt chất Pymetrozine:  Chess  

- Họat chất Fenobucarb: Bassa, Jetan, Dibacide

- Họat chất  Imidacloprid: Admire, Confidor 

Khi sử dụng thuốc để trừ rầy nâu cuối vụ cần lưu ý:

* Những thuốc có họat chất Buprofezin chỉ có hiệu quả cao trong việc trừ rầy non. Loại thuốc này gây chống lột xác rầy nên tác dụng chậm, chỉ thích hợp cho ruộng có mật số rầy thấp vào giai đoạn đòng - trước trỗ   

* Thuốc có họat chất Fenobucar có hiệu quả cao để trừ rầy trưởng thành được sử dụng để dập dịch vào cuối vụ.

1.4. Chuột

Năm nay do các địa phương ra quân diệt chuột đầu vụ đồng loạt bằng nhiều biện pháp (đào bắt, bẫy, bã bằng thuốc trừ chuột hóa học và sinh học,….) nên tình hình chuột chuột cắn phá giảm đáng kể trong giai đoạn đầu vụ. Đến nay, ghi nhận có hiện tượng chuột bắt đầu gây hại rải rác ở các địa phương với tỷ lệ thấp. Theo quy luật, Chuột sẽ cắn phá mạnh vào hai thời điểm là lúa gai đoạn cuối đẻ nhánh và đòng trỗ. Để hạn chế tác hại, đề nghị các địa phương quan tâm triển khai công tác diệt chuột thường xuyên liên tục. Thời điểm này nên dùng bã bằng thuốc sinh học, hóa học và bẫy bán nguyệt, sử dụng đánh bắt thủ công truyền thống.

Ngoài ra cần theo dõi phòng trừ một số đối tượng khác như:

- Nhóm sâu hại: Bọ trĩ, sâu keo, cuốn lá nhỏ, đục thân… gây hại trên lúa sạ muộn, chủ yếu trên lúa giai đoạn đẻ nhánh, đây là giai đoạn cây có sự đền bù ra lá và dảnh mới rất mạnh, nên khuyến cáo hạn ch phun thuốc trừ sâu.

- Nhóm bệnh hại: Khô vằn, đốm nâu, nghẹt rễ sinh lý, khô đầu lá…

2. CÂY TRỒNG KHÁC

2.1. Cây rau

Tết là dịp ND trồng nhiều rau để cung ứng cho thị trường, gồm các loại rau họ thập tự như sulơ, bắp cải, cải xanh, các loại rau ăn lá, hành, ớt, dưa leo, bầu bí…

Điều kiện thời tiết vụ giáp tết rất phù hợp cho các loại sâu bệnh hại rau sinh trưởng và phát triển như: sâu tơ, sâu xanh, sâu khoang, bọ nhảy, bọ trĩ… trên các loại rau ăn lá và sâu vẽ bùa, dòi đục lá… trên cây họ đậu. Ngoài ra còn có các bệnh nguy hiểm như: sương mai, thán thư, đốm lá, thối thân, thối gốc,… cũng gây hại phổ biến trên cây rau vụ tết.

Cần hướng dẫn ND nghiêm túc thực hiện IPM để bảo vệ cây trồng, khuyến khích ND sử dụng các thuốc trong danh mục thuốc dùng trên cây rau, ưu tiên sử dụng thuốc trừ sâu sinh học: BT, Delfin (Vi khuẩn), thuốc Tập Kỳ, Vectimec (Abamectin),... Tuân thủ thời gian cách ly để bảo đảm an toàn thực phẩm cho người sử dụng trong dịp tết.

2.2. Cây họ đậu

Tháng 2 cũng là dịp ND xuống giống nhiều loại cây họ đậu như: đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ, đậu phụng…

Giai đoạn cây con của các cây họ đậu quan trọng là bệnh thối gốc và chết rạp cây con. Sâu vẽ bùa, đục nụ hoa là loại sâu hại chính mà các cây đậu thường bị trong giai đoạn cây bắt đầu ra hoa.

Chú ý tạo sự thoát nước, làm cỏ và bón phân cân đối để hạn chế sâu bệnh, tránh phun nhiều thuốc trừ sâu đục nụ không hợp lý vì dễ gây bộc phát dịch.

Để bảo vệ an toàn cho cây trồng vụ Đông Xuân giai đoạn giáp tết, các địa phương cần bố trí thăm đồng thường xuyên, điều tra phát hiện sâu bệnh kịp thời, đề ra các biện pháp chăm sóc, bón phân và phòng trừ dịch hại phù hợp, có hiệu quả giúp nông dân sản xuất đạt hiệu quả cao nhất./.

CHI CỤC TRƯỞNG